Mua xe máy cho con sinh viên học xa nhà: để cha mẹ đứng tên hay con đứng tên

Nếu cha mẹ cư trú ở địa bàn có tỷ lệ lệ phí trước bạ và mức phí biển số thấp hơn thành phố nơi con học, để cha mẹ đứng tên thường tốn ít hơn lúc mua, và con vẫn được dùng xe hợp pháp khi mang theo giấy đăng ký. Để con đứng tên ở thành phố thì tốn hơn một chút lúc đầu, bù lại xe là của con, con tự làm mọi thủ tục mà không phải nhờ cha mẹ ở xa.

Chỗ nhiều gia đình không tính trước là lúc đổi tên về sau: xe đã nộp lệ phí trước bạ ở nơi tỷ lệ thấp rồi chuyển cho người cư trú ở nơi tỷ lệ cao thì có quy định riêng, số phải nộp có thể không nhỏ như cách nhẩm “lần hai rẻ”. Bài này đặt hai phương án cạnh nhau, có ví dụ số giả định, rồi chỉ thời điểm nên chốt.

Hai phương án khác nhau ở đâu

Một ngộ nhận hay gặp: “xe tên người khác mà mình lái là bị phạt lỗi không sang tên”. Lỗi đó áp dụng khi đã mua bán, cho tặng mà không làm thủ tục chuyển tên, không phải khi mượn xe của cha mẹ. Con đi xe tên cha mẹ, mang đủ giấy tờ, là bình thường.

Ví dụ giả định: chiếc xe tay ga 40 triệu đồng

Giả sử xe tay ga giá 40 triệu đồng đã gồm thuế giá trị gia tăng, giá tính lệ phí trước bạ trong bảng giá cũng là 40 triệu. Giả sử quê cha mẹ thuộc địa bàn có tỷ lệ lần đầu 2%, thành phố nơi con học có tỷ lệ 5% — đây là số giả định để minh hoạ, tỷ lệ thật tra theo quy định hiện hành và nơi đăng ký.

Chênh lệch lúc mua ở ví dụ này khoảng 1,2 triệu tiền lệ phí trước bạ, cộng phần chênh phí biển số. Không phải khoản lớn so với giá xe, nhưng là khoản chắc chắn. Câu hỏi thật là khoản phải trả sau này nếu gia đình muốn chuyển xe sang tên con.

Lúc đổi tên cho con: khoản tưởng rẻ mà không rẻ

Nhiều gia đình định: cứ đăng ký tên cha mẹ ở quê cho rẻ, bốn năm sau con đi làm ở thành phố thì chuyển tên cho con, lúc đó là “lần hai” nên lệ phí thấp. Ba chỗ cần biết:

• Cho tặng xe giữa cha mẹ và con không được miễn lệ phí trước bạ như nhà đất. Các trường hợp miễn giữa người thân ruột thịt trong quy định lệ phí trước bạ áp cho nhà, đất; với xe, người nhận vẫn nộp như một lần chuyển tên thông thường. Nên kiểm tra lại quy định đang áp dụng lúc làm thủ tục.
• Nhận xe tặng cho cũng là thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân trên phần giá trị vượt mức không chịu thuế, vì xe là tài sản phải đăng ký quyền sở hữu; khoản miễn thuế quà tặng giữa cha mẹ và con chỉ áp cho bất động sản. Ngược lại, nếu cha mẹ cho con tiền rồi con tự đứng tên mua xe ngay từ đầu thì không có khoản này.
• Có quy định riêng khi xe máy đã nộp lệ phí ở địa bàn tỷ lệ thấp rồi chuyển cho người ở địa bàn tỷ lệ cao. Lúc đó người nhận có thể phải nộp theo tỷ lệ cao của địa bàn mới, tính trên giá trị còn lại của xe, chứ không phải tỷ lệ lần hai thông thường.

Giả sử sau 4 năm, giá tính lệ phí của chiếc xe trên là 40 triệu × tỷ lệ còn lại giả định 60% = 24 triệu. Nếu thuộc trường hợp phải nộp theo tỷ lệ 5% của thành phố thì khoảng 1,2 triệu đồng — gần bằng khoản đã “tiết kiệm” lúc đầu, chưa kể thuế thu nhập cá nhân từ nhận quà tặng nếu phần giá trị vượt mức không chịu thuế, công đi lại, hợp đồng tặng cho có chứng thực, và phí biển số mới. Như vậy, nếu chắc chắn con sẽ ở lại thành phố và giữ xe lâu dài, đứng tên con từ đầu thường gọn hơn.

Khi nào nên để cha mẹ đứng tên

• Con chưa có tạm trú ổn định ở thành phố (ở ký túc xá chưa đăng ký, thuê trọ ngắn hạn, hay chuyển chỗ).
• Xe dự định dùng trong thời gian học rồi mang về quê hoặc bán lại ở quê.
• Cha mẹ trả góp mua xe — hồ sơ vay đứng tên cha mẹ thì xe thường cũng đứng tên người vay.
• Gia đình muốn giữ quyền quyết định bán, cho mượn chiếc xe.

Nếu chọn cách này, nên làm sẵn văn bản uỷ quyền cho con được thay mặt làm việc với cơ quan chức năng về chiếc xe (nộp phạt, nhận lại xe bị tạm giữ, xử lý khi mất). Không có giấy này, mỗi lần có việc cha mẹ phải lên thành phố.

Cũng nên thống nhất trong nhà ai trả phạt nguội, ai gia hạn bảo hiểm, ai giữ bản gốc giấy đăng ký. Xe tên cha mẹ nhưng con là người đi hằng ngày, nên thông báo vi phạm gửi về quê thường tới muộn, có khi quá hạn nộp phạt mà con không biết. Định kỳ tra phạt nguội theo biển số là thói quen rẻ nhất.

Khi nào nên để con đứng tên

• Con đã đủ tuổi, có giấy phép lái xe hạng phù hợp và đăng ký tạm trú rõ ràng.
• Con sẽ ở lại thành phố làm việc sau khi ra trường.
• Gia đình muốn con tự chịu trách nhiệm với chiếc xe, kể cả phạt nguội và bảo hiểm.
• Xe có giá trị lớn, sau này bán lại ở thành phố.

Tiền mua xe là tiền cha mẹ cho con thì không phát sinh thuế thu nhập cá nhân với con; đây là khoản cho tiền giữa cha mẹ và con, không phải nhận quà tặng là bất động sản, chứng khoán, phần vốn hay tài sản phải đăng ký quyền sở hữu. Đây cũng là lý do đứng tên con ngay từ đầu gọn hơn chuyển tên về sau. Con thanh toán cho cửa hàng bằng chuyển khoản từ tài khoản của mình để chứng từ khớp tên chủ xe.

Giấy tờ con cần mang khi dùng xe tên cha mẹ

1. Giấy chứng nhận đăng ký xe (hoặc dạng được chấp nhận theo quy định đăng ký xe hiện hành).
2. Giấy phép lái xe của con, hạng phù hợp với dung tích, công suất xe.
3. Giấy chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc còn hạn.
4. Căn cước của con.
5. Văn bản uỷ quyền của cha mẹ (không bắt buộc khi lái, nhưng cần khi làm việc thay chủ xe).

Không cần giấy “cho mượn xe” có công chứng để đi lại hằng ngày. Nhưng nếu xe bị tạm giữ, người đến nhận lại thường phải là chủ xe hoặc người được chủ xe uỷ quyền hợp lệ.

Tự kiểm tra ở đâu

• Quy định lệ phí trước bạ hiện hành: tỷ lệ lần đầu theo địa bàn, tỷ lệ lần hai, và trường hợp chuyển từ địa bàn tỷ lệ thấp sang địa bàn tỷ lệ cao.
• Quy định về lệ phí đăng ký, cấp biển số theo khu vực.
• Tài khoản thuế điện tử hoặc ứng dụng thuế trên điện thoại của người đứng tên: thông báo và chứng từ nộp lệ phí trước bạ.
• Công an nơi đăng ký xe: hỏi giấy tờ cư trú cần cho sinh viên thuê trọ khi đăng ký xe đứng tên mình.