Mở hộ kinh doanh năm 2026 khi đã bỏ môn bài: tháng đầu phải trả những khoản gì

Mở hộ kinh doanh năm 2026, khoản nộp nhà nước bắt buộc ở bước đăng ký chỉ còn lệ phí đăng ký hộ kinh doanh theo mức của tỉnh. Lệ phí môn bài đã bãi bỏ từ ngày 1/1/2026 và phương pháp khoán thuế đã chấm dứt theo Nghị quyết 198/2025/QH15. Thay vào đó hộ tự khai thuế theo doanh thu thực tế, và tuỳ quy mô, dùng hoá đơn điện tử.

Phần tiền tháng đầu nằm nhiều hơn ở chỗ khác: giấy phép, giấy chứng nhận điều kiện với ngành có điều kiện (ăn uống, dược, làm đẹp…), chi phí thiết bị và dịch vụ hoá đơn, tiền cọc mặt bằng, và kỳ khai thuế đầu tiên. Bài này tách khoản nào là của nhà nước, khoản nào là dịch vụ, và thứ tự trả.

Bảng các khoản tháng đầu

Khoản của nhà nước: ít hơn người ta tưởng

Nhiều người mở quán lần đầu nghe “làm giấy phép hết mấy triệu” rồi nghĩ đó toàn là tiền nhà nước. Thực tế, phần nộp ngân sách ở bước đăng ký chỉ là lệ phí đăng ký hộ kinh doanh, một khoản nhỏ theo mức của tỉnh. Phần lớn con số “mấy triệu” là phí dịch vụ làm hộ, chi phí đi lại, và phí thẩm định của những ngành có điều kiện.

Với ngành có điều kiện, khoản nhà nước lớn hơn nằm ở phí thẩm định cấp giấy chứng nhận (ví dụ cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm). Có ngành chỉ cần cam kết, có ngành phải được thẩm định thực tế; mức phí và hồ sơ tra ở cơ quan quản lý chuyên ngành. Mở quán ăn, quán nước mà chưa có giấy về an toàn thực phẩm là chỗ bị kiểm tra nhiều nhất trong mấy tháng đầu.

Đăng ký hộ kinh doanh hiện thực hiện ở cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã theo mô hình chính quyền hai cấp. Hồ sơ nộp trực tiếp hoặc trực tuyến qua cổng dịch vụ công; nộp trực tuyến có nơi được giảm lệ phí theo nghị quyết của tỉnh.

Thuế kỳ đầu: tự khai theo doanh thu thật

Không còn khoán nên không còn “mức thuế cố định mỗi tháng” do cán bộ thuế ấn định. Hộ tự khai theo doanh thu thực tế, theo kỳ và phương pháp hướng dẫn trong văn bản quản lý thuế đang hiệu lực. Ba việc tháng đầu:

1. Xác định nhóm ngành để biết tỷ lệ thuế áp dụng (phân phối hàng hoá, dịch vụ, sản xuất, ăn uống, cho thuê… mỗi nhóm một tỷ lệ).
2. Ghi doanh thu hằng ngày từ ngày đầu, gồm mọi kênh: tiền mặt, chuyển khoản, quét mã, ứng dụng giao hàng. Doanh thu tính thuế không phụ thuộc khách trả bằng cách nào.
3. Hỏi thuế cơ sở về kỳ khai (tháng hay quý), hạn nộp, và hộ mình có thuộc diện phải dùng hoá đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền hay không.

Doanh thu năm không vượt ngưỡng chịu thuế thì hộ không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, nhưng vẫn có nghĩa vụ khai, thông báo doanh thu theo quy định. Ngưỡng trước đây là 100 triệu đồng mỗi năm và đã được nâng trong đợt sửa luật; tra mức hiện hành.

Ví dụ giả định: quán nước nhỏ, doanh thu 60 triệu mỗi tháng

Giả sử hai vợ chồng mở một quán nước, dự kiến doanh thu 60 triệu đồng mỗi tháng, tức khoảng 720 triệu đồng mỗi năm, giả sử vượt ngưỡng chịu thuế.

Cách lên ngân sách: để riêng mỗi tháng một khoản thuế tương ứng với tỷ lệ của nhóm ngành ngay từ khi bắt đầu bán, thay vì chờ tới hạn khai mới tính. Không còn khoán nghĩa là tháng bán nhiều nộp nhiều, tháng bán ít nộp ít — công bằng hơn, nhưng đòi hỏi ghi chép đều.

Thứ tự làm trong tháng đầu

1. Thuê mặt bằng, kiểm tra địa điểm được phép kinh doanh ngành mình định làm (quy hoạch, quy định của toà nhà, khu dân cư).
2. Đăng ký hộ kinh doanh, nộp lệ phí; nhận giấy chứng nhận đăng ký.
3. Xin giấy điều kiện nếu ngành có điều kiện; kiểm tra yêu cầu phòng cháy với mặt bằng.
4. Mở tài khoản ngân hàng dùng riêng cho kinh doanh, thông báo với cơ quan thuế theo quy định.
5. Đăng ký sử dụng hoá đơn điện tử nếu thuộc diện; cài đặt máy tính tiền, phần mềm.
6. Ghi doanh thu từ ngày đầu, khai thuế kỳ đầu đúng hạn.

Ghi doanh thu tháng đầu: làm thế nào cho đủ mà không mệt

Bỏ khoán rồi thì con số thuế đi theo sổ ghi doanh thu. Tháng đầu là lúc tạo thói quen; để tới cuối kỳ mới dò lại tin nhắn chuyển khoản thì gần như chắc chắn thiếu.

• Chốt cuối ngày một lần: tiền mặt trong két, tổng chuyển khoản và quét mã trong ngày, tổng đơn qua ứng dụng giao hàng. Ghi ba con số và tổng, không cần chi tiết từng ly.
• Ứng dụng giao hàng: doanh thu là giá bán cho khách, không phải số tiền còn lại sau khi nền tảng trừ hoa hồng. Phần hoa hồng là chi phí của quán, không làm giảm doanh thu tính thuế theo tỷ lệ.
• Tiền mua nguyên liệu: ghi riêng một cột để quản lý lãi lỗ, nhưng nhớ rằng thuế tính theo tỷ lệ trên doanh thu không trừ khoản này.
• Tiền của gia đình đưa vào quán (vốn thêm, trả hộ tiền điện) không phải doanh thu; ghi chú rõ để cuối kỳ không cộng nhầm.

Nếu dùng máy tính tiền có kết nối hoá đơn, phần lớn việc này được làm sẵn; khi đó việc còn lại là đối chiếu tổng trên máy với tiền thực nhận, lệch thì tìm nguyên nhân ngay trong tuần.

Những khoản dễ bị tính nhầm

• Vẫn tính lệ phí môn bài vào ngân sách: khoản này không còn từ năm 2026. Ai thu “môn bài” là thu sai, hỏi lại cơ quan thuế.
• Coi phí dịch vụ làm giấy phép là lệ phí nhà nước: xin tách hoá đơn, biên lai để biết mình trả cho ai.
• Nhận tiền bán hàng vào tài khoản cá nhân của người thân: doanh thu vẫn là của hộ; dòng tiền lẫn lộn làm khó khai và dễ bị hỏi khi đối chiếu dữ liệu ngân hàng.
• Quên thuế cho thuê của chủ nhà: đó là việc của chủ nhà, nhưng nếu hợp đồng ghi hộ kinh doanh khai thay thì hộ phải làm.

Tự kiểm tra ở đâu

1. Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc cổng dịch vụ công của tỉnh: nộp hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh, tra lệ phí.
2. Tài khoản thuế điện tử hoặc ứng dụng thuế trên điện thoại của chủ hộ: xem thông tin đăng ký thuế, kỳ khai, thông báo.
3. Cổng hoá đơn điện tử của cơ quan thuế: đăng ký sử dụng, tra hoá đơn đã lập.
4. Thuế cơ sở quản lý địa bàn: hỏi ngưỡng doanh thu, tỷ lệ theo nhóm ngành, kỳ khai và yêu cầu hoá đơn.